Stam
Palmen hebben meestal een schijnstam. De planten ontwikkelen een enkele stengel met één groeipunt. De stengel bestaat uit opeengestapelde bladvoeten en bevat geen bast. Hierdoor kan de plant ook niet in de breedte groeien, zoals echte bomen. Voordat een jonge palm de hoogte in kan groeien moet een bepaalde breedte zijn bereikt. Hierdoor lijkt de groei van een jonge plant langzamer te gaan dan die van een reeds oudere palm.
Blad
De grote bladeren omsluiten de schijnstam en de jongere bladstelen. Eerst groeien de bladstelen uit en zit het blad tegen de stelen aan, hierna opent het blad zich. Het bladoppervlak is vaak blinkend, bedekt met was, of geplooid. Daardoor wordt uitdroging voorkomen. De bladsteel is vaak bedekt met stekels of doorns.
Er zijn vier bladsoorten:
waaiervormig (palmate),
vedervormig (pinnate),
dubbel-gevederd (bipinnate),
volledig (entire).
Bloem en vrucht
Er bestaat een grote verscheidenheid in de verschillende soorten. Er worden alleen een aantal overeenkomsten besproken of opvallende feiten.
Jonge palmen bloeien niet. Dat gebeurt pas na een aantal jaar (bij sommige soorten na een jaar of vijf, bij andere pas na 50 jaar). De meeste palmen bloeien jaarlijks, maar er zijn ook soorten die na de bloei afsterven zoals echte sagopalm en de parasolwaaierpalm, die de grootste bloeiwijze in het hele plantenrijk heeft. De bloem is onopvallend en de bestuiving gebeurt via de wind. De bloemen zitten meestal aan een tros. De levensduur van de bloemen is kort en duurt zelden langer dan één dag. De bloemen kunnen eenslachtig of tweeslachtig zijn.
Palmen dragen steenvruchten of bessen. Sommige vruchten blijven drijven, zoals de kokosnoot. Zo wordt de verspreiding van het ene eiland naar het andere vergemakkelijkt. De structuur van de vrucht wordt gekenmerkt door, de buitenste dunne schil of exocarp (epicarp), het vlezige gedeelte van variabele dikte of mesocarp en de binnenste harde laag of endocarp. Het zaad zelf bestaat uit endosperm, het voedselreservoir voor de kiem, waarin aan de zijkant het embryo ligt. Het endocarp is afwezig bij bessen.
Bodem
Palmen kunnen op veel grondsoorten leven, als deze maar goed doorlatend zijn.
Gebruik van palmen
Ongeveer 5000 jaar geleden werd er voor het eerst een palmsoort verbouwd. Dit gebeurde met de dadelpalm in het Midden-Oosten. Er is een grote verscheidenheid in palmsoorten en zelfs geslachten. Er is ook een grote verscheidenheid in de producten van de palm. Eetbare vruchten zijn onder meer de awarra, dadel, kokosnoot, moriche, palmperzik en salak. Voor voedselbereiding, zeep en als brandstof wordt palmolie gebruikt. Palmen leveren ook materialen voor huishoudelijke artikelen, bijvoorbeeld rotan voor een mattenklopper en kokosvezel voor een kokosmat. Minder bekend zijn producten als suiker uit de suikerpalm, zeep van de kokosnoot en palmharten. De inheemse bevolking kent vaak nog veel meer toepassingen.
De palm in symboliek
Bij de Romeinen was de palmtak een symbool voor de godin Victoria. Zij was de godin van de overwinning. Later nam het christendom dit over als symbool van de overwinning op de dood van Jezus.
De palmtak in de snavel van een duif verwijst naar vrede. Dat indirect met de overwinning gesuggereerd kan worden. Dit zelfde symbool met dezelfde betekenis wordt ook gebruikt door de VN. De vlag van de VN bevat twee palmtakken.
Op Soekot, het Loofhuttenfeest van de Joden worden drie op de eerste dag van het feest geplukte palmtakjes samen met andere takken en een geurige vrucht gebruikt voor het 'Loelav zwaaien', een gebruik dat op Wajiekra (Leviticus) 23:40-41 is gebaseerd.De geurloze maar smakelijke palmtakken of 'loelaw' symboliseren de Joden die de Thora bestuderen maar nauwelijks toepassen.